MANASTIR LEPAVINA - SRPSKA PRAVOSLAVNA CRKVA

NAŠA PREPODOBNA MATI ANASTASIJA, MAJKA SVETOG SAVE (+1200)



U nastojanju da otkrijemo vrednost porodice trebalo bi da krenemo od pohvale pravedne i bogoljubive majke - otac Danijel Rogić

image

Žitije koje sledi preuzeto je iz srpskog Otačnika oca Danijela Rogića

Prema istočno hrišćanskoj duhovnoj tradiciji, razmišljanje o pravičnosti jedne bogoljubive majke može se smatrati ispravnim polazištem koje će svakoj duši pružiti razumevanje definicije lične hrišćanske vrline u porodičnom okruženju. Na primer, ono što se najviše ističe u vezi sa ličnim identitetom Djeve Marije je njena uloga pravedne i svete majke budući da je najviša titula koju ju je Crkva dodelila „Bogorodica", od grčke složenice Teotokos. Bogorodica kao izvor vrlina otkriva se u kontekstu njene privrženosti i istinske posvećenosti Svom Sinu i našem Bogu, Gospodu Isusu Hristu. Postojanu ljubav, kao vrhunac svih hrišćanskih vrlina, Ona neprestano ispoljava i čak daruje svima onima koji čeznu za spasenjem. Stoga svaki pravoslavni hrišćanin slavi Uvek-Djevu Mariju prvenstveno zbog Njenog divnog majčinstva koje je u potpunosti ostvareno kroz njenu vrlinsku postojanu ljubav prema Njenom Sinu i našem Gospodu, Isusu Hristu, Spasitelju sveta.

image
manastir Studenica

U skladu sa ovom tradicijom, najpoštovaniji svetitelji pravoslavne crkve uvek su priznavali božansku ulogu svojih majki. Grigorije Bogoslov je veličao svoju majku Nonu; i Vasilije Veliki i Grigorije Niski su uznosili svoju majku Emeliju; Amfilohije je veličao svoju majku Liviju; Jovan Zlatousti je uznosio svoju majku Antusu; i spisak se nastavlja. Ovim ženama je pripala slava i čast zbog njihovih vrlina posvećene vere i ljubavi prema Gospodu Isusu Hristu i Njegovoj Majci, Blagoslovenoj Djevi Mariji, koju su one u ovom svetu konkretno ispoljile svojom posvećenošću i postojanom ljubavlju prema sopstvenoj deci i porodici. Bukvalno govoreći, iza svakog svetitelja nalazi se njegova pravedna i bogoljubiva majka! A ovu tradiciju nastavila je i svetiteljka koju ovom prilikom želimo da skromno predstavimo, sveta Anastasija, pravedna i prepodobna majka svetoga Save, Prosvetitelja Srbije.

image
Hrist ovenčava Romana (levo) i Evdokiju (desno)

Poput Blagoslovene Djeve Marije, Anastasija je bila kraljevskog porekla. Rođena je 1125. godine kao ćerka grčkog vizantijskog cara Romana IV Diogena (1068 – 1071). Na rođenju je dobila ime Ana, a Anastasija je monaško ime koje je dobila u poznim godinama života. Majka najvećeg srpskog svetitelja, Save, bila je, dakle, grčkog porekla. Nema sumnje da je brilijantno poznavanje grčkog jezika, koje je Srbima bilo od velike koristi naročito u vreme kada je on bio arhiepiskop (1219-1235), sveti Sava stekao od svoje majke Ane.

image
manastir Studenica

Rani život svete Anastasije nam je vrlo slabo poznat, što je verovatno ona sama želela, budući da je njeno najveće ostvarenje i postignuće, kao i Blagoslovene Djeve Marije, to što je rodila Savu, Hristolikog spasitelja pravoslavnog srpskog naroda.

Kao mlada princeza, Ana se oko 1150. godine venčala sa velikim srpskim županom (župan - patrijarhalni vođa) Stefanom Nemanjom. Ovaj kraljevski brak je učvrstio kako političke tako i religiozne veze između Kraljevine Srbije (Raške i Zete) koja je bila na pomolu i Vizantijskog carstva sa sedištem u Carigradu. Tokom ranih godina braka, kraljica Ana je rodila dva sina, Vukana i Stefana; u poznim godinama, oko 1175. godine, kada je imala skoro 50 godina, milošću Božijom, rodila je poslednje dete, Rastka, kasnije monaha Savu, koji je postao (i još uvek je) najvoljenija ličnost u istoriji srpskoga naroda. Poput Jelisavete, vrle majke Jovana Krstitelja, Ana je bila u poznim godinama kada je rodila svog voljenog sina Savu, za čije rođenje su i župan Stefan i ona usrdno molili Gospoda Boga. I poput Blagoslovene Djeve Marije, Ana je „o svemu tome duboko razmišljala u svom srcu", naročito o delima svog sina Save, jer je osećala Božiju ruku na sebi i tom istom milošću Božijom na kraju je mogla da vidi početak procvata srpske pravoslavne hrišćanske kulture i civilizacije. Konačno, dva Anastasijina sina, Sava i Stefan Prvovenčani, kao i njen suprug župan Stefan (monaško ime Simeon), zamonašili su se i kanonizovani su kao svetitelji celokupne pravoslavne crkve. Loza Nemanjića je prva srpska kraljevska loza koja je kanonizovana i koja je na taj način ukazala budućim kraljevskim porodicama da pravoslavlje treba proglasiti i uspostaviti kao put i merilo koje će Kraljevinu Srbiju transformisati u Božije Kraljevstvo što se postiže potpunom posvećenošću našem Gospodu i Spasitelju Isusu Hristu.

image
Manastir Presvete Bogorodice -Kuršumlija

Na praznik Blagovesti Bogorodice, 25. marta 1196. godine, zajedno sa suprugom, velikim županom Stefanom Nemanjom, kraljica Ana je primila monaški čin. Župan Stefan je postao monah Simeon i povukao se u manastir Studenicu koji je osnovala dinastija Nemanjića, a koji se nalazi u dolini reke Ibra, na levoj obali male reke Studenice, oko 20 minuta od Ušća. Kraljica Ana dobila je dostojno ime Anastasija čiji je koren u grčkoj reči „Anastasis" što znači „Vaskrsenje" (u smislu Vaskrsenja našeg Gospoda Isusa Hrista). U to vreme imala je 71 godinu. Anastasija je otpočela svoj monaški život u manastiru Presvete Bogorodice u Kuršumliji blizu Toplice, jednom od prvih manastira dinastije Nemanjića (sagrađen 1168-117~). Kada je njen suprug, novo postriženi monah Simeon, napustio manastir Studenicu 1196. godine kako bi otišao na Svetu Goru da bi se ponovo sreo sa svetim Savom, prepuštajući kraljevski presto svom sinu Stefanu Prvovenčanom, Anastasija je ostala jedini roditelj izvorne dinastije Nemanjića koji je još uvek boravio u Kraljevini Srbiji. Nakon što je 1192. godine njen sin Sava sa 17 godina napustio kraljevski dvor u korist monaškog života na Svetoj Gori, blažena Anastasija nikada više nije videla svog sina u ovozemaljskom carstvu.

image


Međutim, blagoslovom Božijim dok je još živela u ovom svetu čula je vesti o izgradnji i osnivanju manastira Hilandar na Svetoj Gori; zahvaljujući tim vestima mogla je da predvidi buduće učvršćavanje i procvat hrišćanstva među srpskim narodom. Anastasija je provela preostalih pet godina svog života u manastiru Kuršumlija gde je mirno usnula u Gospodu 21. juna 1200. godine. Imala je 75 godina. Ona se upokojila u Gospodu samo četiri meseca nakon upokojenja njenog supruga, velikog župana Stefana Nemanje – monaha Simeona, koji je usnuo u Gospodu u 86-toj godini u manastiru Hilandar, 13. februara 1200. godine. Svetoj Anastasiji je priređena hvale dostojna pravoslavna hrišćanska sahrana u manastiru Studenica, gde se ponovo pridružila svom suprugu u „iščekivanju vaskrsenja mrtvih i života budućeg veka".

image
manastir Studenica

Zaostavština svete Anastasije, voljene majke svetoga Save, Prosvetitelja Srba, predstavlja postojanu ljubav i posvećenu veru u našeg Gospoda i Spasitelja Isusa Hrista koju je ona posvedočila u svom ovozemaljskom životu svojom podrškom mužu, svetom županu Stefanu – monahu Simeonu Mirotočivom, svojom predanošću svojim sinovima Savi, Stefanu Prvovenčanom i Vukanu, svojom ljubavlju prema svim Božijim stvorenjima, i divnim oslikavanjem u svom liku hrišćanskih vrlina vere, nade i ljubavi koje su u njoj procvetale zahvaljujući sili Najsvetijeg i Životodavnog Duha Božijeg. Neka se svi blagoverni zaljubljenici u Hrista priklone njenim molitvama pred prestolom Svemoćnog Boga.

Sveta mati Anastasija, kada hvalimo vrlinu, hvalimo tebe jer je tvoja postojana ljubav i revnost za Gospoda Boga primer i put koji treba da sledimo; moli se, stoga, o najvrlija, da Gospod Bog umekša naša srca kako bi i mi težili istim spasonosnim vrlinama vere, nade i ljubavi i na taj način ostali verni našem Gospodu Isusu Hristu, Kome priliči slava, čast i poklonjenje, zajedno sa Njegovim Bespočetnim Ocem i Životodavnim Duhom, sada i uvek i u vekove vekova. Amin."



Pročitano: 13528 puta