MANASTIR LEPAVINA - SRPSKA PRAVOSLAVNA CRKVA

ČESTICA ČASNOG KRSTA DO VASKRSA U HRAMU SVETOG SAVE



Vjernici u redovima čekaju da se poklone svetinji

Svetinja je u posjedu porodice Nikolić i po prvi put je izložena javnosti, baš u vrijeme kad srpski narod, pred Vaskrs, prolazi golgotu zbog otimanja svoje svete zemlje – Kosova i Metohije

Mnogobrojni vjernici ovih dana u redovima čekaju da se poklone, cjelivaju i vide djelić Časnog krsta Gospodnjeg, na kome je razapet Isus Hrist. Čestica Časnog krsta s kojim je sin Božiji prošao Golgotu izložena je u hramu Svetog Save na Vračaru u trećoj nedjelji vaskršnjeg posta, zahvaljujući porodici Nikolić u čijoj se riznici čuva.

Nad svetinjom zatičemo i oca s troje djece, koji nije želio da propusti ovaj događaj o kojem će, kako kaže, njegovi mališani pripovijedati jednog dana svojoj djeci i unucima. Sliva se ka hramu svakog dana sila naroda iz Srbije i svijeta da vidi mali srebrni krst koji čuva česticu Krsta Gospodnjeg, zalivenu u vosak. Uz nju parčence papira na kom piše „ čestica sa Krsta Gospodnjeg – episkop Dositej niški“. Kako saznajemo u hramu Sv. Save, episkop Dositej je 1920. godine iz pohoda Svetoj zemlji donio čestice krsta i kasnije ih darivao uglednom srpskom trgovcu Đorđu Aćimoviću.

Danas su u posjedu porodice Nikolić i po prvi put izložene javnosti, baš u vrijeme kad srpski narod pred veliki Vaskrs prolazi golgotu zbog otimanja svoje svete zemlje – Kosova i Metohije.
Interesantno je da je baš episkop niški donio čestice Isusovog krsta, jer ga je po predanju našla upravo jedna hrišćanska carica iz grada na Nišavi. Prije sedamnaest vjekova ekspedicija koju je vodila carica Jelena, mati cara Konstantina, na Golgoti je našla krstove - raspeća Isusa Hristosa i dvojice lopova razapetih istovremeno s njim. Pitanje je, međutim, bilo kako znati na kom krstu je stradao Isus. Božija promisao htjela je da baš tada, putem uz koji su sva ta tri krsta nađena, naiđe jedna pogrebna povorka... Carica Jelena riješi da sva tri krsta položi na kovčeg pokojnika. Polaganjem prva dva nije se desilo ništa. Čim je položen treći krst, krst na kome je bio razapet Isus Hristos, pokojnik je naočigled svih vaskrsao!

Saznavši da je zaista pronađen autentični krst na kom je bio razapet Hristos, persijski car ga otima 614. godine. Hrišćanskim viteškim podvižništvom, krst poslije biva vraćen u Jerusalim. Jedan dio krsta tada je odnijet u Konstantinopolj (Carigrad, Istambul). Horizontalni dio krsta, po predanju, carica Jelena je odnijela u Rim. Tamo je zemljom sa Golgote nasula jedan dio, kada je brijeg zaravnila radi zidanja velelepne crkve. Tu je podigla hram Časnog krsta u koji je položila ovu relikviju. U tom hramu čuvaju se i danas svetinje vezane za Hristovo raspeće. U Jerusalimu je Časni krst čuvan, a mnogi hodočasnici dolazili su da mu se poklone i cjelivaju ga. O tome imamo više zapisa, a najpoznatiji je španske monahinje Eterije, iz četvrtog vijeka, koja bilježi mnoge detalje. U kasnijim vremenima, Krst časni, ta najvrjednija hrišćanska relikvija, rasparčan je, a njegovi djelići dijeljeni su kao blagoslov. Svaka hrišćanska zajednica je htjela da ga ima. Najveći njegov dio čuva se u Carskoj lavri na Hilandaru.

I čestica-djelić ovog krsta prvi put je iznijeta vjernicima na cjelivanje u Beogradu povodom proslavljanja Krstopoklone nedjelje. Protojerej Miodrag Popović, paroh crkve, objašnjava da je čestica Časnog krsta Gospodnjeg u malom, srebrnom krstiću koji se otvara, a nalazi se u većem drvenom krstu izloženom u Svetosavskoj crkvi.

-Episkop Dositej je upravljao Niškom eparhijom od 1913. do 1933. godine, kada je izabran za mitropolita zagrebačkog. Pretpostavlja se da je on 1920. godine iz Svete zemlje donio čestice krsta. Bio je vrlo aktivan episkop, često je sa vjernicima putovao u Svetu zemlju. U to vrijeme, u Niškoj eparhiji postojala je neka zadruga zanatlija, a jedan čovjek, ugledni trgovac Đorđe Aćimović, bio je veliki dobrotvor crkve koji je išao na poklonička putovanja. Ne zna se zašto i kako, ali njemu je vladika Dositej dao na čuvanje čestice Časnog krsta. Kasnije su njegovi potomci preuzeli tu svetu relikviju.

Pošto Aćimovićev sin nije imamo naslednike, ova svetinja povjerena je na čuvanje porodici Nikolić iz koje je bila njegova snaha. Tačnije, Slobodanu Nikoliću iz Župe prijepoljske, sestriću snahe starog Aćimovića. Slobodan je umro, a njegovi potomci su nam dali da na neko vrijeme, tačnije do Vaskrsa, čestica krsta na kom je stradao Isus Hristos bude izložena ovdje, u crkvi Svetog Save, objašnjava protojerej Popović i dodaje da uz Nikoliće „ sigurno ima još ljudi koji su dobili čestice krsta na čuvanje“.

I u Crnoj Gori se čuva čestica Isusovog krsta. Na Cetinju se, naime, nalaze tri opštehrišćanske relikvije – ruka Sv. Jovana Krstitelja, čestica Časnog krsta i ikona Bogorodice Filermose. Tri svetinje su sada razdvojene, o njima se malo zna, a malo je i onih koji su imali priliku da ih vide.
Ruka Svetog Jovana Krstitelja i čestica Časnog krsta sada se nalaze u Cetinjskom manastiru, a ikona Bogorodice Filermose u Narodnom muzeju Crne Gore.

V. Đ.- A. S.

Smisao stradanja i žrtve Hristove

Treća nedjelja vaskršnjeg posta posvećena je Časnom krstu... Obred iznošenja krsta je uobičajen za ovu nedjelju posta, a za cilj ima da podsjeti na smisao četrdesetodnevnog podviga koji se završava praznovanjem Vaskrsa i na smisao stradanja i Hristove žrtve koja i danas predstavlja suštinu hrišćanskog vjerovanja. Za Krstopoklonom nedjeljom slijede Sredoposna, Gluva i Cvetna nedjelja najstrožijeg posta kod pravoslavaca, kada se na liturgijama pominje svečani ulazak Hristov u Jerusalim i početak njegovog stradanja.

Iscjeljenje duše i tijela

Ostalo je zabilježeno da je srpski car Stefan Nemanja imao česticu krsta, koju je predao nasledniku Stefanu Prvovjenčanom da ga čuva od svih vidljivih i nevidljivih neprijatelja i za iscjeljenje od svih bolesti i duševnih rana.

Sveti Sava je donio jedan veći dio Časnog krsta u Hilandar. Polovina je poslata caru Ivanu Groznom u Rusiju, kao velikom dobrotvoru manastira, a ostali dio je sačuvan i danas se njime osvećuje voda i iznosi poklonicima na cjelivanje. Vjekovima su djelići krsta odvajani i slati raznim crkvama ili ličnostima. Ima čestica u Mastrihtu (Holandija), u Veneciji, Monci, Napulju, Veletri, bazilici Notr Dam u Parizu, u Briselu, a i u njemačkim gradovima Donauvert, Vilbingen, Šajern, u manastiru Marija Lah, Triru, Limburgu i Kelnu. I kod nas ima nekoliko hramova i manastira koji imaju, ili smatraju da imaju, čestice Časnog krsta Gospodnjeg.

Izvor:  RevijaD

Pročitano: 6607 puta