MANASTIR LEPAVINA - SRPSKA PRAVOSLAVNA CRKVA

U želji da pokaže blago svoga zavičaja, Mirko Babić, direktor Muzeja „Semberija”u Bjeljini, predložio nam je da krenemo do manastira Tavne u selu Banja, udaljenog dvadesetak kilometara od grada.

Magistralnim putem Bjeljina - Zvornik kroz pitomu Semberiju brzo smo stigli do obronaka Majevice, koji se talasasto spuštaju u Drinu. U Glavičicama skrećemo desno, uzbrdo, nizbrdo… Putokaz nas vodi do pred kapiju. Na parkingu autobusi iz Pančeva, Beograda… Dolaze ovamo sa svih strana u posetuzadužbini Nemanjića, koju je po predanju,podigaokralj Dragutin.

- Kralj Dragutin se oženio Katalinom, sestrom mađarskog kralja Ladislava IV, nakon čega je 1284. godine, kao zet, dobio miraz i proširio svoje kraljevstvo jer je pod upravu dobio i severoistočnu Bosnu. Na tim područjima podigao je manastir Raču kod Bajine Bašte, Tronošu kod Loznice, Papraću i Lovnicu kod Šekovića, Tavnu kod Bjeljine i manastir Ozren između Tuzle i Doboja - objašnjava Babić i dodaje dasu, prema Pećkom i Tronoškom letopisu, izgradnju manastira Tavna nadgledali Dragutinovi sinovi Vladislav i Uroš.

Romana i Domana

Priča koja se vekovima prenosi s kolena na koleno kaže da je prva crkva u Tavni počela da se gradi u Počivalama, na mestu udaljenom oko pola sata hoda od sadašnjeg, ali da je sve ono što je preko dana izgrađeno, tokom noći preseljeno na mesto gde se manastir sada nalazi.

Domaćin nam objašnjava da u okolini manastira ima nekoliko izvora tople vode. Otuda i naziv sela koji ukazuje da je u stara vremena tu bila banja, tako da je narod odvajkada ovde dolazio da leči dušu i telo.

Manastir je ime dobio po rečici koja protiče ispod njega i uliva se u Drinu, i koja se nekada nazivala Romana. Njena desna pritoka Domana do danas je zadržala staro latinsko ime, nastavlja naš sagovornik, i objašnjava zašto je Romana preimenovana.

- Oko šest kilometara jugozapadno od manastira nalazio se utvrđeni srednjovekovni grad Teočak, koji je ugarsko-hrvatski kralj Sigmund 1432. godine darivao despotu Đurđu Brankoviću. Turci su u surovom naletu pri zauzimanju grada razorili i manastir. Preživeli su pričali, a generacije pamtile, da je Romana ispod Teočaka tekla „tamna i krvava”. Od tog nesrećnog događaja iz 1461. godine počeli su da je zovu Tamna, odnosno kasnije Tavna.

Život u manastiru tada je potpuno zamro.

- Crkva manastira Tronoše i Tavne gotovo su jednake arhitekture.Na temeljima starog hrama 1559. godine obnovljenaje Tronoša. Prema tome ne može biti nikakve sumnje da je i sadašnja crkva manastira Tavna, u to vreme obnovljena na temeljima pređašnjeg hrama. Obnova se vezuje za hajduka Starinu Novaka i njegovog brata Radivoja. Iz manastirske porte se vidi selo Gornja Trnova, rodno mesto Filipa Višnjića - objašnjava Babić.

Turci nisu rušili manastir samo jednom, već su zulum ponovili… Svetinja je platila danak i u Drugom svetskom ratu, kada su ga 1943. godine ustaše opljačkale i spalile, a sa njim i bogatu manastirsku biblioteku…

Orden za igumaniju

Tavorilo se ovde i u poratnim godinama, ali se i radilo, stvaralo, malo-pomalo, priča igumanija Marta dok ulazimo u lepo uređenu portu.

Otac Lazar rado priča o nastanku i opstanku bogomolje
-Prva je 1954. godine došla monahinja Justina Kerkezović, koja je došla iz Žiče. Mati Justina je ostala na čelu manastira pune četiri decenije, sve do svoje smrti 1994. godine -navodiovdašnji arhimandrit, otac Lazar.

Iako je manastir Tavna ostao s malo obradive zemlje i šume, mati Justina je sa svojim sestrinstvom preuredila imanje u najlepše i najuzornije u severoistočnoj Bosni. Prelepi ikonostas u manastirskoj crkvi, posvećen Silasku Svetog duha, delo Milana Uroševića, postavljen je 1984. godine. Ikone na ikonostasu je slikao protođakon Marko Ilić, koji je radio i na životopisu crkve. Tamo gde ga je prerana smrt zaustavila, nastavio je Dragan Marunić, akademski slikar.

Od arhimandrita Lazara saznajemo da je 1990. godine manastir posetio carigradski patrijarh Dimitrije zajedno sa svojim domaćinom -srpskim patrijarhom Germanom, episkopom zvorničko-tuzlanskim Vasilijem i nekoliko arhijereja. Tom prilikom patrijarh German odlikovao je manastir Tavnu i igumaniju Justinu ordenom Svetog Save drugog reda.

Ovde s ponosom ističu da je u vreme održavanja prvog sabora, 28. avgusta 1936. na Veliku Gospojinu manastir posetio episkop žički Nikolaj Velimirović.

- Sadašnje stanje i izgled Tavne najbolje govore koliko je napora uloženo na oživljavanju manastira. U svemu je veliki doprinos dao narod ovog kraja, koji je nesebično pomagao sestrinstvu u raznim prilikama - kaže otac Lazar.

I taman kada smo krenuli, puni utisaka i neke duševne dragosti, zaustavila nas je igumanija Marta:„Kafa je skuvana!“ A pored kafe, na stolu se našla i manastirska rakija od šljiva, tegla s medom i sveža, hladna izvorska voda - neizostavno posluženje za sve goste manastira. Da se okrepe od puta i još više uživaju u lepoti Tavne.

Slavica Berić - Snimio Dušan Milijić
Izvor: http://www.politika.rs/rubrike/Magazin/
31/08/2008.

Komentari: