Sedam čuda Srbije: BOJA SKUPLJA OD ZLATA
Studenica, zadužbina Stefana Nemanje, smatra se pretečom srpske državnosti jer su u njoj otvorene prva škola i bolnica u Srbiji i napisano prvo delo na srpskom jeziku..
Snimio M. Janković
Manastir Studenica je po mnogima jedan od najlepših srpskih manastira, ne samo zbog skladne arhitekture vizantijsko-raške škole, već i po divnom predelu u kojem je davne 1186. godine sazidan. S obzirom na to da je u njoj početkom 13. veka nekoliko godina boravio sveti Sava, ovaj manastir se smatra i izvorištem srpske duhovnosti i državnosti.
Istorijski podaci kažu da je sveti Sava bio starešina manastira od 1207. do 1215. godine. U Studenici je osnovao prvu školu i bolnicu u Srbiji, a ovde je napisao i prvo književno delo na srpskom jeziku. To je čuveni „Studenički tipik”, posvećen životu njegovog oca svetog Simeona, zadužbinara manastira.
Vođen božjom voljom
Predanje kaže da je Stefan Nemanja (sveti Simeon) vođen božjom voljom i očaran prirodom oko reke Studenice odlučio da na jedanaestom kilometru uzvodno od mesta gde se ona uliva u Ibar sagradi grobnu crkvu za svoju porodicu i posveti je presvetoj Bogorodici. Crkva je završena 1186. godine, a danas u ovom biseru srpske srednjovekovne srpske arhitekture počivaju mošti svetog Simeona, njegove žene Anastasije i njihova dva sina - kneza Vukana i Stefana Prvovenčanog. Mošti najmlađeg Nemanjinog sina svetog Save, kao što je poznato, spaljene su na Vračaru u Beogradu. Kada se uđe u crkvu sa desne strane vidi se grob Stefana Nemanje koji se zamonašio 1196. godine i dobio ime Simeon. Pravoslavna crkva ga je kasnije kanonizovala i proglasila za svetitelja. Upokojio se na Svetoj gori 1200. godine, a sedam godina kasnije njegov najmlađi sin ispoštovao je očevu želju i preneo mu mošti u hram pored reke Studenice.
Najstariji Nemanjin sin knez Vukan sahranjen je pored oca, u crkvi su i mošti Stefana Prvovenčanog, prvog srpskog kralja i ktitora Žiče, koje počivaju u ćivotu ispred ikonostasa sa desne strane, dok u ćivotu levo, ispred ikonostasa, počiva prepodobna Anastasija.
Unutrašnjost crkve je živopisana 1208. i 1209. godine, freske sa žutim i zlatnim slovima potiču iz tog vremena, dok su freske sa belim slovima obnovljene u 16. veku. Na severnom pilastru vidimo svetog Jovana Preteču, a na južnom svetog Savu Osvećenog koji je živeo u 6. veku i po kome je naš sveti Sava dobio monaško ime. Najpoznatija freska, „Raspeće Isusa Hrista” ili „Studeničko raspeće”, kako je još zovu, nalazi se na zapadnom zidu. To je jedna od najpoznatijih i najlepših fresaka srpske srednjovekovne umetnosti pored „Belog anđela” iz Mileševe i „Uspenja presvete Bogorodice” iz Sopoćana. Na „Studeničkom raspeću” dominira vizantijsko-plava boja koja je tada, početkom 13. veka, bila skuplja od zlata. Trebalo je dati više od kilograma plemenitog metala za litar ove dragocene boje. Ikonostas crkve obnovljen je u 19. veku i oslikan u baroknom stilu, što je u velikom nesaglasju sa vizantijskim stilom kojim je odslikana unutrašnjost crkve. To takođe pokazuje da je Studenica bila u više navrata paljena, pljačkana i skrnavljena od Turaka. Na južnoj i severnoj strani od oltara freske su jako oštećene jer je kroz istoriju oltar bio najčešće paljen. Sredinom 19. veka slikari su preko oštećenih fresaka nabacali novi sloj maltera i naslikali nove živopise koji nisu imali neku naročitu umetničku vrednost. Sto godina kasnije stručnjaci Zavoda za zaštitu spomenika kulture vratili su zidovima prvobitni izgled sa starim freskama.
Sve starija i sve posećenija
„Studeničko raspeće” i likovi svetaca u oltaru samo su mali deo onoga što je ovaj manastir činilo jedinstvenim kad je nastajao. Studenička riznica sadrži samo delić onoga što su moćni i dubokoumni srpski vladari poklanjali svetinji. Tu je i prsten Stefana Prvovenčanog, plaštanice, povelje i druge relikvije. Nekada je u okviru manastirskog kompleksa bilo 14 crkava, a danas su, posle mnogih ratova, ostale samo tri. Osim Bogorodičine crkve tu su još Kraljeva crkva i Nikoljača. Crkva Joakima i Ane ili Kraljeva crkva, kako se drugačije zove, građena je 1313. i 1314. godine u vreme kralja Milutina, praunuka Stefana Nemanje. Mala crkva posvećena svetom Nikoli (Nikoljača) nalazi se kod istočne kapije, u njoj su sačuvani fragmenti fresaka iz četvrte decenije 14. veka Preko puta ulaza u crkvu Presvete Bogorodice nalazi se Savina trpezarija, čiji su zidovi sredinom sedamdesetih godina prošlog veka građeni od belog studeničkog mermera, tako da se trpezarija ne smatra autentičnom.
Danas je starešina manastira otac Tihon koji vodi bratstvo od 17 monaha, mahom mlađih i visokoobrazovanih ljudi. U okviru manastira su posebno u letnjim mesecima brojne manifestacije: horske svečanosti, likovna akademija, dramska sekcija. Posle 821 godine postojanja, skrnavljenja i obnavljanja, Studenica nije samo sve starija već je i sve življa i posećenija - manastir u proseku godišnje poseti između 50.000 i 70.000 vernika i turista ne samo iz zemlje, nego i iz inostranstva.
Link: http://www.politika.co.yu/
D. Stevanović
27.07.2008.
| | |
Postao 07/27 u 07:47 AM
|
Komentari:
Post poslije: UMNOŽIMO TALANTE OD GOSPODA NAM DATE
Post prije: ŠTA JE TO KOSOVO